30 lipca 1964 r. Stany Zjednoczone sprowokowały incydent w Zatoce Tonkińskiej (atak północno-wietnamskich kutrów torpedowych na amerykański okręt wojenny), który posłużył jako pretekst do rozpoczęcia działań zbrojnych przeciwko Wietnamowi Północnemu.

Wietnam | Żołnierze Południowego Wietnamu w 1968 r.Wietnam | Żołnierze Południowego Wietnamu w 1968 r. (by vnrozier)

 

Incydent Tonkiński

Taką nazwą określa się wydarzenia, które miały miejsce w Zatoce Tonkińskiej, u wybrzeży ówczesnego Wietnamu Północnego, w sierpniu 1964 roku. Amerykański okręt wojenny miał wtedy rzekomo wdać się w wymianę ognia z wietnamskimi kutrami torpedowymi.  

Incydent został wykorzystany przez amerykański rząd prezydenta Lyndona Johnsona jako pretekst do oficjalnego zaangażowania się w konflikt między dwoma państwami wietnamskimi, co w rezultacie przerodziło w wojnę wietnamską (1965-1975).

Współpracownik Pentagonu ujawnił w 1971 r., że przedstawienie incydentu w Zatoce Tonkińskiej przez poprzedni rząd było celową dezinformacją. Ujawnione w listopadzie 2005 roku tajne dokumenty potwierdzają nie wprost, ale oficjalnie, że wojna wietnamska rozpoczęła się na skutek sfałszowanych meldunków prezydenta Johnsona.

7 sierpnia 1964 r. kongres amerykański uchwalił tzw. Rezolucję Tonkińską. Ta dawała rządowi pełnomocnictwa „podjęcia wszelkich niezbędnych kroków, łącznie z użyciem sił zbrojnych, aby wesprzeć obronę wolności każdego członka wspólnoty południowo-wschodniej Azji”.

Rezolucja przeszła w Izbie Reprezentantów głosami 416 do 0, a w Senacie 88 do 2. W ten sposób rząd USA mógł wysłać do Wietnamu żołnierzy, bez formalnego wypowiedzenia wojny.

Wojna powietrzna

Od 1965 r. rozpoczęła się systematyczna wojna powietrzna przeciwko Wietnamowi Północnemu, w Wietnamie Południowym operowały natomiast oddziały lądowe. W ciągu następnych lat następowała ciągła eskalacja wojny, mimo że przewaga militarna Stanów Zjednoczonych nad Wietnamem Północnym była przeważająca.

Liczebność armii

Po stronie Narodowego Frontu Wyzwoleńczego, zwanego przez Amerykanów „Wietkongem”,  walczyło 230 000 partyzantów i 50 000 żołnierzy wietnamskich sił zbrojnych. Przeciwko nim występowało 550 000 Amerykanów, mniej więcej tyle samo żołnierzy armii południowo-wietnamskiej, 50 000 Koreańczyków i niewielkie kontyngenty sojuszników – m.in. z Australii i Nowej Zelandii.

USA | Pomnik weteranów wojny wietnamskiej w FiladelfiiUSA | Pomnik weteranów wojny wietnamskiej w Filadelfii (by faceme)

Ofensywa Tết

Punktem zwrotnym w tej wojnie była Ofensywa Tết (Tết – Nowy Rok) rozpoczęta 30 stycznia 1968 r. Partyzantom Wietkongu udało się zająć część Sajgonu i inne miasta. Zaatakowano silnie strzeżoną ambasadę amerykańską w Sajgonie. Przywódcy Stanów Zjednoczonych przekonali się, że sytuacja w Wietnamie nie jest tak kontrolowana, jak sądzono.

Sprzeciw opinii publicznej USA

Opinia publiczna USA, która dotychczas zasadniczo popierała wojnę, teraz zwróciła się przeciwko niej. Stało się tak za sprawą doniesień prasowych i reportaży pokazujących okrucieństwa wojny - masakry ludności cywilnej, ofiary napalmu i bomb kulkowych.

Wietnam | Pomnik żołnierza upamietniający wojnę w Wietnamie (zniszczony w 1975 r.)Wietnam | Pomnik żołnierza upamiętniający wojnę w Wietnamie (zniszczony w 1975 r.) (by vnrozier)

"Wietnamizacja wojny"

Brak poparcia dla polityki rządu zmusił prezydenta Nixona do poszukiwania sposobu opuszczenia Wietnamu z honorem, tak aby nie wyglądało to na całkowitą porażkę. Tak zwana „wietnamizacja wojny” miała polegać na stopniowym przekazywaniu odpowiedzialności za wojnę Wietnamczykom z Południa. Miało to umożliwić całkowite wycofanie wojsk amerykańskich w kilku etapach. Mimo tych zapowiedzi, bombardowania i ataki z powietrza, zwłaszcza z wykorzystaniem defoliantów (słynny „czynnik pomarańczowy”), trwały aż do 1973 r.

Zakończenie wojny

Po wielomiesięcznych przygotowaniach do ofensywy, w marcu 1975 roku rozpoczął się ostateczny atak wojsk północno-wietnamskich. Pozbawiona bezpośredniego wsparcia Amerykanów armia południowo-wietnamska, mimo przewagi liczebnej i technicznej, nie miała szans. 25 marca zajęte zostało miasto Huế, a 30 kwietnia bezwarunkowo skapitulował Sajgon. Wojna została zakończona, a Wietnam zjednoczony.

"Syndrom Wietnamu"

Mówi się dzisiaj, że Stany Zjednoczone przegrały tę wojnę przede wszystkim u siebie - większość społeczeństwa uznała ją wręcz za zbrodniczą, spadło zaufanie do rządu i armii, a syndrom Wietnamu utrzymywał się przez następnych dwadzieścia lat. Była to pierwsza w historii przegrana wojna Stanów Zjednoczonych.

Wietnam | Praca ilustrująca upadek Sajgonu w 1975 r.Wietnam | Praca ilustrująca upadek Sajgonu w 1975 r. (by eddieicon )

Zainteresują Cię również

Walki na granicy z Tajlandią Walki na granicy z Tajlandią
Na spornym odcinku granicy między Tajlandią i Kambodżą doszło w nocy z piątku na sobotę (04.02.2011 / 05.02.2011) do...
Czy istnieją szanse na wznowienie turystyki w rejonie Preah Vihear? Czy istnieją szanse na wznowienie turystyki w rejonie Preah Vihear?
Gubernator tajskiej prowincji Sisaket, bezpośrednio sąsiadującej z Kambodżą, zapowiada podjęcie działań, mających na celu...
Walki na granicy tajlandzko-kambodżańskiej – o co właściwie chodzi? Walki na granicy tajlandzko-kambodżańskiej – o co właściwie chodzi?
Media kolejny raz donoszą o starciach na granicy między Tajlandią i Kambodżą. Tajlandia znów deklaruje: „My nie byliśmy...
Maszyna do rozminowywania Kambodży Maszyna do rozminowywania Kambodży
Amerykanin Gary Christ zbudował maszynę do likwidacji min przeciwpiechotnych i przeciwczołgowych, które do tej pory pozostały...

 

Na tej stronie używamy plików cookie.

Sprawdz politykę prywatności